Handhaving anno 2014: Last onder dwangsom en last onder bestuursdwang

Tot een groot aantal jaren geleden werd nog wel eens een overtreding door de vingers gezien. Tegenwoordig komen overtreders, maar ook overheden, daar niet meer mee weg. Als er sprake is van overtreding van voorschriften, moet handhavend opgetreden worden. Dit is dus een verplichting. Om dat te bereiken beschikt de overheid over de middelen last onder dwangsom en last onder bestuursdwang.

Een overtreding is een gedraging die in strijd is met de wet- of regelgeving. Daarbij kan gedacht worden aan het oprichten van een bouwwerk zonder een omgevingsvergunning voor het bouwen (de ‘oude’ bouwvergunning). Ook kan gedacht worden aan het in strijd met het bestemmingsplan gebruiken van een bouwwerk.

Door middel van het opleggen van een last onder dwangsom of bestuursdwang wordt de overtreder de gelegenheid gegeven om binnen een bepaalde termijn een einde te maken aan de overtreding. Dat wordt ook wel “de last” genoemd. Als niet, niet volledig of niet tijdig aan de last voldaan wordt, kunnen ofwel dwangsommen worden verbeurd of wordt er bestuursdwang toegepast. Bij een dwangsom moet betaald worden als niet voldaan wordt aan de last. Soms een bedrag ineens, soms een bedrag per dag of per overtreding. De last blijft dan nog steeds bestaan, dus aan de overtreding moet ook nog een einde worden gemaakt. Blijft de overtreding na de betaling nog voortbestaan, dan wordt het aanzienlijke risico gelopen dat opnieuw een last onder dwangsom of wellicht een last onder bestuursdwang wordt opgelegd. Bij een last onder bestuursdwang maakt de overheid na ommekomst van de termijn die aan de overtreder is gegeven om de overtreding zelf op te lossen uit eigen beweging een einde aan de overtreding en worden de kosten die daarmee gepaard gaan op de overtreder verhaald.

Er zijn omstandigheden op grond waarvan afgezien kan worden van handhaving. Hiervan is sprake als er concreet zicht op legalisatie aanwezig is. Dit is bijvoorbeeld aan de orde indien ter legalisering van een illegaal gebouw een omgevingsvergunning is aangevraagd die verleend wordt. Ook kan op grond van een belangenafweging worden afgezien van handhavend optreden als duidelijk blijkt dat het onevenredig is om actie te ondernemen. Gedacht kan worden aan de situatie dat een overtreding zeer beperkt is.

Echter, deze laatste uitzondering is niet snel aan de orde: uit de rechtspraak volgt namelijk dat het erg lastig is om hier een beroep op te doen. Over het algemeen wordt geoordeeld door rechters dat het algemeen belang dat met handhaving wordt gediend, zwaarder weegt dan de belangen van de overtreder.

Bij handhavingsacties van de overheid geldt het credo: “voorkomen is beter dan genezen”. Dus voorkom overtredingen of maak er zo snel mogelijk een einde aan. Als toch sprake is van een overtreding en de overheid gaat daar actie tegen ondernemen, maak dan gebruik van de rechtsmiddelen die daartegen open staan. Tegen een last onder dwangsom of bestuursdwang staat bezwaar en/of beroep/hoger beroep open. Dit geldt eveneens voor de besluiten waarmee de overheid verbeurde dwangsommen gaat innen.


Heeft u een vraag over dit onderwerp of bent u bent benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen? Neem dan gerust contact op.

Gerelateerde blogs

Mag u als niet-eigenaar van een pand toch een omgevingsvergunning aanvragen voor uw bouwplan?

Bekijk alle blogberichten

Zo kan het dus ook

Waarom Omnius?

Rechtzoekenden verwachten transparantie, servicegerichtheid en duidelijkheid over tarieven. Omnius voldoet aan die behoeften en maakt de juridische dienstverlening voor een brede groep ondernemers en particulieren toegankelijk.

Om u te voorzien van het beste advies werkt Omnius volgens de formule van trapsgewijze juridische hulp. Eerst legt u de hulpvraag kosteloos en vrijblijvend voor aan de intakebalie. Dat kan zeven dagen per week. Samen zoeken we naar het beste antwoord op uw vraag. Soms volstaat een digitale oplossing. Een andere keer is het beter om een advocaat in te schakelen. Verwacht altijd duidelijkheid over afspraken en tarieven.

  • 7 dagen per week bereikbaar

    Ook ’s avonds en in het weekend
  • Omnius Keurmerk

    Uw garantie voor service en kwaliteit
  • Juridische hulp in elke situatie

    Van eerstelijns advies tot bijstand van een gespecialiseerde advocaat
  • Overal in Nederland

    Het grootste juridische netwerk van Nederland met 350 advocaten
  • Als beste beoordeeld

    Op basis van 1784 beoordelingen van door ons geholpen rechtzoekenden

Over ons

Met onze vooruitstrevende diensten en digitale oplossingen willen we het verschil maken in de – soms nog ouderwetse – juridische branche. De Omnius-formule heeft ervoor gezorgd dat we zijn uitgegroeid tot het grootste en meest succesvolle advocatennetwerk van het land.

In totaal hebben 260 advocaten en 80 kantoren zich bij ons aangesloten. Om de kwaliteit te waarborgen en de rechtzoekende ervan te verzekeren dat we onze beloftes nakomen, hebben we het Omnius Keurmerk in het leven geroepen. Het hoofdkantoor is te vinden in Utrecht, waar zo’n 45 medewerkers hun best doen om u te voorzien van de beste juridische hulp.

Er zijn advocaten gevonden.

Klik hier voor de resultaten.