Houd de dief!

Een aankomend verkoopmedewerker van een parfumeriezaak krijgt haar broer in de winkel, die zij een heerlijke parfum verkoopt. Zij geeft haar broer na betaling niet slechts de parfum, maar ook enkele proefjes en gifts (die daarvoor waren bedoeld) mee naar huis. Deze nog prille medewerker wordt hiervoor op staande voet  ontslagen. Die is het daar niet mee eens en stapt naar de rechter.

Deze zaak valt onder de categorie die ook wel ‘bagateldelicten’ worden genoemd. Deze delicten doen zich in verschillende vormen voor, zoals het meenemen van een pak Optimel dat over de houdbaarheidsdatum is, het onder werktijd gebruiken van een tester van niveau, het niet direct afrekenen van een blikje Red Bull, het wegnemen van een balpen en het meenemen van cashewnoten uit een bakje dat al was weggegooid.

Deze zaken worden allemaal gekenmerkt door de geringe waarde van  het weggenomen (of meegegeven) product. De schade voor de werkgever is hierdoor zeer beperkt. Op het eerste gezicht dus geen ernstig vergrijp, maar meestal wel met een vergaande sanctie tot gevolg, namelijk ontslag op staande voet. De zwaarste sanctie die er in het arbeidsrecht bestaat.

Is daarom een ontslag op staande voet wel gerechtvaardigd als de schade voor de werkgever zo klein is?

Rechters die over bagatelzaken moeten oordelen zijn onder te verdelen in twee smaken: streng en mild. Bij de milde smaak staat de geringe omvang van de schade voor de werkgever voorop en niet zozeer de aard van de misdraging. Deze rechter heeft genade met de werknemer en oordeelt dat er met een lichtere maatregel kan worden volstaan, zoals bijvoorbeeld het geven van een schriftelijke waarschuwing. Het door de werkgever gegeven ontslag op staande voet wordt door deze rechters dan ook meestal vernietigd.

Uitgangspunt bij deze benadering is het proportionaliteitsbeginsel of evenredigheidsbeginsel. Dit beginsel houdt kort gezegd in dat een opgelegde sanctie of straf proportioneel moet zijn aan, of in verhouding moet staan tot, de begane overtreding of het begane misdrijf.

Dit beginsel werd door de Hoge Raad gehanteerd bij de (bijna gepensioneerde) Hema-werknemer die op staande voet werd ontslagen. Deze werknemer had in zijn auto twee blikken Hema motorolie van f 4,95 per stuk opgeborgen, die afkomstig waren uit de Hema-winkel, maar die hij zonder betaling of verkregen toestemming had meegenomen. De hoogste rechter was van oordeel dat de zware financiële persoonlijke gevolgen van het ontslag op staande voet voor deze werknemer in geen verhouding stonden tot de omvang van het door Hema geleden nadeel.

Bij de strenge smaak doet de omvang van de schade er niet veel toe maar weegt de aard van de gedraging juist het zwaarste. Een dief is een dief; een kruimeldief of niet, dat doet er niet toe. Rechters die deze strenge benadering hanteren zijn veel minder vergevingsgezind en niet bereid een oogje dicht te doen.

Bij dit onderscheid is het moeilijk vast te stellen wat nog als een klein vergrijp moet worden aangemerkt. Hier word  verschillend over gedacht. Wat voor de één als klein vergrijp wordt aangemerkt, is dat voor een ander niet. Bij welk vergrijp is de milde benadering niet langer (meer) van toepassing, waardoor een ontslag op staande voet wel gerechtvaardigd is? Deze milde benadering leidt in de praktijk dan ook tot verschillende uitkomsten.

Daarom terug naar onze parfumeriezaak. Deze werkgever stelt dat de medewerker in strijdt met de bedrijfsregels heeft afgerekend met een familielid (haar broer) en aan hem eigendommen van de parfumeriezaak heeft meegegeven. Bovendien laat deze werkgever weten een ‘zero tolerance beleid’ te voeren, zodat zelfs een relatief klein vergrijp tot een dringende reden voor ontslag op staande voet zou moeten leiden.

Hoewel de rechter vraagtekens plaatst bij de economische waarde van de proefjes en gifts, speelt de geringe omvang van de schade geen bepalende rol in deze zaak.  De werkgever stelt namelijk dat in geval van diefstel een absolute nullijn wordt gehanteerd.

De rechter concludeert dat er een reglement bestaat, waarin is vastgelegd hoe het personeel met proefjes en gifts dient om te gaan, maar dat deze regels voor het personeel niet goed kenbaar waren. De rechter leidt dit af uit het feit dat de parfumeriezaak aan de medewerkster een WhatsApp-bericht heeft verstuurd met daarin een nadere uitleg van de regels, welk bericht door werknemer maar voor een deel was ontvangen.

Ook is de rechter van oordeel dat de betreffende regels niet strikt werden gehandhaafd en dat de opgelegde sanctie uit het reglement (ontslag op staande voet) niet overeenstemt met de sancties uit het zelfde reglement.

Kortom, als je als werkgever bij bagatel-zaken een zero tolerance beleid wenst te voeren dan moet dit 1) blijken uit een reglement, 2) moeten de regels daarvan duidelijk zijn en 3) moeten deze aan de werknemers kenbaar gemaakt zijn. 4) Ook moeten deze regels consequent worden gehandhaafd, zodat voor de werknemer duidelijk is wat de consequenties zijn van het overtreden daarvan.


Heeft u een vraag over dit onderwerp of bent u bent benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen? Neem dan gerust contact op.

Gerelateerde blogs

Compensatieregeling transitievergoeding; Nopen maatschappelijke ontwikkelingen tot het beëindigen van slapende dienstverbanden?

Bekijk alle blogberichten

Zo kan het dus ook

Waarom Omnius?

Rechtzoekenden verwachten transparantie, servicegerichtheid en duidelijkheid over tarieven. Omnius voldoet aan die behoeften en maakt de juridische dienstverlening voor een brede groep ondernemers en particulieren toegankelijk.

Om u te voorzien van het beste advies werkt Omnius volgens de formule van trapsgewijze juridische hulp. Eerst legt u de hulpvraag kosteloos en vrijblijvend voor aan de intakebalie. Dat kan zeven dagen per week. Samen zoeken we naar het beste antwoord op uw vraag. Soms volstaat een digitale oplossing. Een andere keer is het beter om een advocaat in te schakelen. Verwacht altijd duidelijkheid over afspraken en tarieven.

  • 7 dagen per week bereikbaar

    Ook ’s avonds en in het weekend
  • Omnius Keurmerk

    Uw garantie voor service en kwaliteit
  • Juridische hulp in elke situatie

    Van eerstelijns advies tot bijstand van een gespecialiseerde advocaat
  • Overal in Nederland

    Het grootste juridische netwerk van Nederland met 350 advocaten
  • Als beste beoordeeld

    Op basis van 1784 beoordelingen van door ons geholpen rechtzoekenden

Over ons

Met onze vooruitstrevende diensten en digitale oplossingen willen we het verschil maken in de – soms nog ouderwetse – juridische branche. De Omnius-formule heeft ervoor gezorgd dat we zijn uitgegroeid tot het grootste en meest succesvolle advocatennetwerk van het land.

Met ruim 200 advocaten en meer dan 60 aangesloten kantoren, is Omnius het grootste advocatennetwerk van Nederland. Om de kwaliteit te waarborgen en de rechtzoekende ervan te verzekeren dat we onze beloftes nakomen, hebben we het Omnius Keurmerk in het leven geroepen. Het hoofdkantoor is te vinden in Utrecht, waar zo’n 45 medewerkers hun best doen om u te voorzien van de beste juridische hulp.

Er zijn advocaten gevonden.

Klik hier voor de resultaten.