Platformeconomie: opdrachtnemer of werknemer?

De term ‘platformeconomie’ is inmiddels een ingeburgerd begrip. Een paar tikken op het scherm van je mobiel en de taxi staat voor het huis of de bezorger belt aan om een bestelling af te leveren. Waarschijnlijk is dit begrip door het gemak en comfort zo snel gegroeid. Deze uitzonderlijke groei heeft helaas ook grote nadelen. Wegens de snelle opkomst van de platformeconomie bestaat er rechtsonzekerheid en weet men niet zeker of bij deze platforms gewerkt wordt op basis van een arbeidsovereenkomst of niet. Dit is ook terug te vinden in recente rechtspraak.

Deliveroo / FNV

Op 16 februari 2021 heeft het gerechtshof Amsterdam een arrest gewezen over de vraag of overeenkomsten tussen Deliveroo, een platformonderneming, en de bezorgers gekwalificeerd moeten worden als arbeidsovereenkomsten. De bezorgers van Deliveroo waren tot in 2018 nog werknemer op grond van een arbeidsovereenkomst. Maar in 2018 heeft Deliveroo besloten de arbeidsovereenkomsten met deze bezorgers niet meer te verlengen. De creatieve oplossing die hiervoor bedacht werd (en daarmee een vergrootglas heeft gelegd op de platformeconomie-problematiek) was het aangaan van opdrachtovereenkomsten met de individuele bezorgers. De bezorger werd verplicht zich in te schrijven als ondernemer in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. En daarnaast werd de verplichting gesteld dat de bezorger over een btw-nummer moest beschikken. De voormalig werknemers werden op deze manier eigen ondernemers die deals sloten met de platforms.

Deze ‘ondernemers’ installeren een app op hun mobiel. Deze app brengt als het ware vraag en aanbod bij elkaar. Waarbij het de taak van een bezorger is om het gevraagde van de aanbieder naar de vrager te brengen. De platformen spelen, in het geval van bezorgdiensten maar ook bijvoorbeeld taxi’s, als een soort ‘online matchmaker’. Hoewel elk platform hier weer een andere uitvoering aan geeft, is dit arrest van het gerechtshof Amsterdam wel toonaangevend.

In het arrest verwijst het Hof naar het arrest van 6 november 2020 van de Hoge Raad. In dit arrest is, kort samengevat, overwogen dat de partijbedoeling ten aanzien van de kwalificatie van de overeenkomst geen rol meer speelt.  Rechten en plichten dienen eerst over en weer te worden vastgesteld. Op basis daarvan dient de kwalificatie van de overeenkomst plaats te vinden. Deze rechten en plichten zullen moeten aangeven of aan de elementen ‘arbeid’, ‘loon’, ‘in dienst van’ en ‘gedurende zekere tijd’ van een arbeidsovereenkomst is voldaan.

 

Wel of geen arbeidsovereenkomst?

Het gerechtshof gaat in op de elementen van een arbeidsovereenkomst. Zo overweegt het hof Amsterdam ten aanzien van de arbeid dat de bezorger hier enige vrijheid geniet. In het huidige systeem van Deliveroo kan een bezorger een aangeboden bestelling weigeren zonder directe gevolgen (waar het bij andere platforms nog wel eens gebeurde dat de bezorger dan daalde in een rating met de gevolgen van dien), aldus het hof. Daarnaast kan een bezorger zich aanmelden wanneer hij wil. Sinds de invoering van het systeem met de weinig creatieve naam ‘Free Login-systeem’. Al met al duiden de omstandigheden die zien op het element ‘arbeid’ op een afwezigheid van een arbeidsovereenkomst, vanwege de mate van vrijheid waarmee de arbeid kan worden verricht.

Ten aanzien van het loon overweegt het hof dat de hoogte eenzijdig door Deliveroo wordt vastgesteld (en veranderd). Bezorgers hebben hier geen invloed op, terwijl dit van ondernemers juist verwacht mag worden. Dit element duidt dus, wegens het gebrek aan ondernemerschap, meer op een arbeidsovereenkomst.

Als het gaat om het element ‘in dienst van’ overweegt het hof, net als bij het loon, dat het Deliveroo is die de inhoud van de contracten en de wijze waarop de werkzaamheden worden georganiseerd steeds eenzijdig wijzigt. Dit geeft een zekere gezagsverhouding aan, wat eveneens noopt tot het oordeel dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Over het element ‘gedurende zekere tijd’ is het gerechtshof kort: er is niet gebleken dat bezorgers, die arbeid verrichten voor Deliveroo, dit in een verwaarloosbare omvang doen. Daarmee wijst ook dit element op de aanwezigheid van een arbeidsovereenkomst.

In het arrest geeft gerechtshof Amsterdam weer dat alleen de vrijheid die een bezorger heeft ten aanzien van het verrichten van de arbeid een omstandigheid is die eerder ziet op een opdrachtovereenkomst in plaats van een arbeidsovereenkomst. De overige elementen in art. 7:610 BW wijzen meer op de aanwezigheid van een arbeidsovereenkomst dan op afwezigheid daarvan. Het gerechtshof is daarmee van oordeel dat deze bezorgers van Deliveroo werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst.

 

Hoe zit dit met andere platforms?

Hoewel het te kort door de bocht zou zijn om te zeggen dat deze overwegingen doorgetrokken kunnen worden naar andere platforms, zit hier wel een kern van waarheid in. Waarom zou een rechter immers anders oordelen over een platform dat op precies dezelfde manier uitvoering geeft aan de overeenkomsten? Platforms dienen op basis van bovenstaand arrest te heroverwegen of hun ‘ondernemers’ wel over voldoende eigen ondernemingsruimte beschikken. Wanneer de platforms voor een groot deel eenzijdig bepalen hoe de overeenkomst moet worden uitgevoerd, dan zal dit eerder leiden tot de kwalificatie arbeidsovereenkomst. De ondernemers moeten dus meer ruimte krijgen om met de platforms te onderhandelen. Over onder andere de prijs en de uitvoering van de overeenkomst. Krijgen zij geen ruimte om te onderhandelen en wordt er uiteindelijk over de kwalificatie geprocedeerd, dan ligt een uitspraak zoals die van het gerechtshof Amsterdam in de rede.


Heeft u een vraag over dit onderwerp of bent u bent benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen? Neem dan gerust contact op.

Gerelateerde blogs

Non concurrentiebeding; schriftelijkheidsvereiste.

Bekijk alle blogberichten

Zo kan het dus ook

Waarom Omnius?

Rechtzoekenden verwachten transparantie, servicegerichtheid en duidelijkheid over tarieven. Omnius voldoet aan die behoeften en maakt de juridische dienstverlening voor een brede groep ondernemers en particulieren toegankelijk.

Om u te voorzien van het beste advies werkt Omnius volgens de formule van trapsgewijze juridische hulp. Eerst legt u de hulpvraag kosteloos en vrijblijvend voor aan de intakebalie. Dat kan zeven dagen per week. Samen zoeken we naar het beste antwoord op uw vraag. Soms volstaat een digitale oplossing. Een andere keer is het beter om een advocaat in te schakelen. Verwacht altijd duidelijkheid over afspraken en tarieven.

  • 7 dagen per week bereikbaar

    Ook ’s avonds en in het weekend
  • Omnius Keurmerk

    Uw garantie voor service en kwaliteit
  • Juridische hulp in elke situatie

    Van eerstelijns advies tot bijstand van een gespecialiseerde advocaat
  • Overal in Nederland

    Het grootste juridische netwerk van Nederland met 274 advocaten
  • Als beste beoordeeld

    Op basis van 1951 beoordelingen van door ons geholpen rechtzoekenden
    8.1

Over ons

Met onze vooruitstrevende diensten en digitale oplossingen willen we het verschil maken in de – soms nog ouderwetse – juridische branche. De Omnius-formule heeft ervoor gezorgd dat we zijn uitgegroeid tot het grootste en meest succesvolle advocatennetwerk van het land.

Met 274 advocaten en meer dan 110 aangesloten kantoren, is Omnius het grootste advocatennetwerk van Nederland. Om de kwaliteit te waarborgen en de rechtzoekende ervan te verzekeren dat we onze beloftes nakomen, hebben we het Omnius Keurmerk in het leven geroepen. Het hoofdkantoor is te vinden in Utrecht, waar zo’n 45 medewerkers hun best doen om u te voorzien van de beste juridische hulp.

Er zijn advocaten gevonden.

Klik hier voor de resultaten.