De taak van een bijzonder curator

Wanneer is een bijzondere curator nodig?

Een bijzondere curator is noodzakelijk indien een minderjarige een wezenlijk conflict heeft met zijn of haar ouders of voogd, waar beide partijen samen niet uitkomen, met betrekking tot de opvoeding en de verzorging van de minderjarige. Het conflict kan onder meer betrekking hebben op de omgang, hoofdverblijf of gezag. De minderjarige kan zich in dat geval laten vertegenwoordigen door een bijzondere curator.

Initiatief rechter

De rechter kan op eigen initiatief een ieder tot bijzondere curator benoemen (ambtshalve) in een lopende procedure over echtscheiding, omgang, voogdij en gezag, ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing (artikel 1:250 BW). In afstammingsprocedures benoemt de rechter altijd een bijzondere curator (artikel 1:212 BW). Er is sprake van een afstammingsprocedure indien het gaat om het verkrijgen (of verliezen) van het vaderschap. Hierbij kunt u denken aan het verkrijgen van het vaderschap door erkenning van het kind, adoptie, vervangende toestemming voor erkenning en gerechtelijke vaststelling vaderschap.

De benoeming van een bijzonder curator kan in alle fasen van een procedure. De rechter kan bovendien een ieder tot bijzonder curator benoemen die hij daartoe geschikt acht. Veelal is dat een advocaat maar ook kan worden gekozen voor een pedagoog, orthopedagoog of een psycholoog. Rekening wordt gehouden met de aard van het conflict, de achtergrond van de bijzonder curator en met de woonplaats van de minderjarige en de betrokken partijen. Een advocaat werkt als bijzonder curator op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand waardoor er geen kosten aan zijn verbonden voor de minderjarige of de betrokken partijen.

Aanvraag bijzondere curator buiten de rechter om

Niet alleen een rechter kan een bijzonder curator aanwijzen maar ook het kind zelf, ouder(s), pleegouder(s), de (gezins)voogd, een belanghebbende of een voogdij instelling kunnen een bijzonder curator verzoeken door het indienen van een verzoekschrift (artikel 1:250 BW). Een minderjarige kan ook zonder officieel verzoekschrift om een bijzondere curator verzoeken door bijvoorbeeld een brief aan de rechter te schrijven. Dit is de zogenaamd ‘informele rechtsingang’. De rechter beoordeelt of benoeming van een bijzondere curator nodig is. Er moet sprake zijn van een belangenconflict over de verzorging, opvoeding of het vermogen van het kind. De aanvraag van een bijzondere curator kan in een lopende procedure of indien er (nog) geen procedure is.

Taken bijzondere curator

De bijzondere curator heeft primair een bemiddelende rol en voert met alle partijen afzonderlijk een persoonlijk gesprek. Hier maakt de bijzondere curator verslag van en hij vermeldt daarbij of hij, gelet op het resultaat van de gesprekken, toewijzing van het verzoek al dan niet in het belang van de minderjarige acht en hij onderbouwt dit standpunt. De bijzondere curator dient ervoor te zorgen dat de belangen van het kind zo goed mogelijk belicht worden, dat het kind zich gehoord voelt en dat zijn belangen worden meegewogen in het conflict. Van de bijzondere curator wordt verwacht dat hij ten opzichte van het kind zijn rol op leeftijdsadequate wijze uitlegt en toelicht. De bijzondere curator benadrukt ten opzichte van de minderjarige zijn neutrale onafhankelijke positie.