Tussenstand Wet DBA: waar gaan we naartoe?

Het meest concrete gevolg dat Wiebes aan deze rapportages heeft verbonden, is dat de handhaving van de Wet DBA – die oorspronkelijk per 1 mei 2017 zou aanvangen – is uitgesteld tot 1 januari 2018.

Uitstellen van de handhaving

Concreet betekent het uitstel dat er tot 1 januari 2018 geen naheffingen zullen worden opgelegd of boetes zullen worden uitgedeeld indien partijen in strijd handelen met de Wet DBA. Daarbij is wel een nuance aangebracht: voor ‘kwaadwillenden’ wordt de handhaving niet uitgesteld.

Vraag is alleen nu: wat kunt u wel opsturen, wat wordt wel geaccepteerd? Bij de Belastingdienst wordt duidelijk onderscheid gemaakt in de Wet DBA en is de gezagsverhouding het belangrijkste uitgangspunt. In specifieke gevallen kan er sprake zijn van een zodanige gezagsverhouding dat de arbeidsrelatie – zo nodig in afwijking van de bedoeling van partijen – toch een arbeidsovereenkomst is.

Alleen in uitzonderlijke gevallen handhaaft de Belastingdienst de omstreden nieuwe regels voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Zzp’ers waarvan de werkverhouding met de opdrachtgever niet geheel duidelijk is, hebben niet te vrezen voor boetes of naheffingen.

Kwaadwillenden

Voor de groep evident kwaadwillenden zal de Belastingdienst met ingang van 1 mei 2017 starten met een (repressief) handhavingsbeleid. Voor deze groep geldt dus geen verlengde implementatietermijn. De staatssecretaris van Financiën kwalificeert ‘kwaadwillenden’ als volgt: ‘Kwaadwillend is de opdrachtgever of opdrachtnemer die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat hij weet – of had kunnen weten – dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en daarmee een oneigenlijk financieel voordeel behaald en/of het speelveld op een oneerlijke manier aantast)’.

Mogelijke herijking van de criteria vrije vervanging en gezagsverhouding

Het kabinet wil de komende periode voor zichzelf gebruiken om te kijken of er fundamentele wijzigingen nodig zijn om de vraagstukken die spelen rondom zzp’ers op te lossen. Samen met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Veiligheid en Justitie wil Wiebes onderzoeken of aan de criteria vrije vervanging en gezagsverhouding een concretere of andere invulling moet worden gegeven. Deze criteria dateren uit het begin van de vorige eeuw en sluiten niet altijd meer aan bij de arbeidsrelaties van deze tijd. Het streven is om tijdig voor een volgend regeerakkoord met resultaten te komen.

Op zichzelf valt het toe te juichen dat er wordt gekeken naar de fundamenten van het arbeidsovereenkomstrecht en hoe de de positie van de zzp’ers zich daar tot verhoudt. Dit betekent echter wel dat opdrachtgevers en opdrachtnemers na de verkiezingen mogelijk opnieuw met een stelselwijziging worden geconfronteerd.

Zzp’ers

Partijen zullen er in de keuzes die zij maken dus rekening mee moeten houden dat er mogelijk wijzigingen ophanden zijn, bijvoorbeeld bij het afsluiten van langjarige overeenkomsten met intermediairs. Een opdrachtgever kan zich bijvoorbeeld het recht voorbehouden om de overeenkomst open te breken indien als gevolg van een wetswijziging de (fiscaal) juridische positie van zzp’ers wijzigt.

Conclusie

De staatssecretaris heeft zich niet ongevoelig getoond voor de onrust die de inwerkingtreding van Wet DBA teweeg heeft gebracht. Met het uitstellen van de handhaving is de rust voorlopig even teruggekeerd. Het is echter de vraag wat er op de middellange termijn gebeurt: leidt het onderzoek tot nieuwe wetswijzigingen en zo ja welke? Tot die tijd doen zij er verstandig aan om zoveel mogelijk in overeenstemming te handelen met de Wet DBA en bij het sluiten van (langlopende) contracten aangaande het inhuren van zzp’ers rekening te houden met mogelijke wijzigingen. Wilt u meer weten omtrent het arbeidsrecht? Bekijk dan de arbeidsrecht pagina.