Wanneer houdt een concurrentiebeding geen stand?

Vooraf afspraken maken met de werknemer

Met zo’n afspraak spreekt de nieuwe werknemer met de werkgever af dat hij, na uitdiensttreding, niet als ‘concurrent’ gaat werken. Het is de werknemer dus niet toegestaan om binnen een bepaalde periode en regio, soortgelijke activiteiten te verrichten.

Het lijkt allemaal natuurlijk begrijpelijk vanuit de werkgever. Deze wil natuurlijk niet dat een collega ineens een concurrent wordt. Toch zien we in de praktijk dat niet ieder concurrentiebeding standhoudt. Deze is vaak oneerlijk tegenover de werknemer. Het concurrentiebeding beperkt namelijk de vrijheid van arbeidskeuze van de werknemer.

Gewijzigde regels (Wet werk en zekerheid)

Vóór de inwerkingtreding van de Wet Werk en Zekerheid (WWZ), op 1 januari 2015, werden er nog niet veel eisen gesteld aan een concurrentiebeding. Voldoende was dat deze schriftelijk overeen werd gekomen met een werknemer van 18 jaar of ouder.

De WWZ heeft de eisen rondom het concurrentiebeding aangescherpt. Zo mogen er vanaf 1 januari 2015 geen concurrentiebedingen meer worden opgenomen in contracten voor bepaalde tijd. Dit is anders als de werkgever schriftelijk (in het contract) motiveert waarom er sprake is van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen die het afspreken van een concurrentiebeding noodzakelijk maken. Bij tijdelijke contracten die zijn afgesloten vóór 1 januari 2015 echter, bleef het oude recht gelden.

Onenigheid

In de praktijk ontstaat er dikwijls onenigheid over (de handhaving van) concurrentiebedingen. De sectoren dienstverlening en groot- en detailhandel zijn de afgelopen jaren goed voor ruim 60% van het totaal aantal geschillen. Volgens experts is dit omdat de werkgever eerder geneigd is streng streng te zijn op een concurrentiebeding, als de werknemer toegang heeft tot marktgevoelige informatie en contacten.₂ Vaak kan een geschil onderling worden opgelost, eventueel met hulp van een mediator of advocaat. Als dit niet lukt, is het aan de kantonrechter om te oordelen over de situatie.

Waar kijkt de rechter naar?

Een concurrentiebeding kan door een rechter geheel of gedeeltelijk worden vernietigd. Dit kan als een concurrentiebeding disproportioneel is: oneerlijk voor de werknemer als je kijkt naar de belangen aan beide kanten.
Het is natuurlijk niet eerlijk als het u wordt verboden om ooit nog in dezelfde branche aan de slag te gaan.
Er wordt daarom gekeken naar wat er in uw beding staat over bijvoorbeeld de regio, de duur, het nieuwe werk of de nieuwe werkgever. De rechter moet een belangenafweging maken tussen het recht op vrije arbeidskeuze van de werknemer en de bedrijfs- of dienstbelangen van de werkgever.

Praktijkvoorbeelden

Geen beperkingen

In een recente uitspraak heeft de rechter een concurrentiebeding gedeeltelijk vernietigd omdat deze maar weinig nuances op gebied van regio/duur kende. In het verleden zagen we dat het de werknemer onmogelijk gemaakt voor een onbepaalde periode waar dan ook werkzaam te zijn in de horeca-branche.₃

Onvoldoende motivatie concurrentiebeding tijdelijk contract

In een andere uitspraak van eind vorig jaar was een concurrentiebeding in een tijdelijk contract aan de orde. Op grond van de nieuwe regels sinds 1 januari 2015 was het aan de werkgever om te motiveren waarom een concurrentiebeding noodzakelijk was. Dit gebeurde echter te vaag, zonder het noemen van de concrete belangen die anders op het spel zouden staan. De rechter vernietigde het beding en oordeelde dat de werkgever de boetes niet mocht eisen omdat dit oneerlijk was.₄

Grote belangen werknemer

Een belangenafweging was ook aan de orde bij een hoger beroep tegen een vonnis in kort geding. De vertrekkende werknemer (werkzaam als drukker) had bij de nieuwe werkgever zicht op een salarisverhoging, functieverbetering, fijnere diensten en bovendien een einde aan de moeizame relatie met de directeur van de oude werkgever.

Daartegenover stond de stelling van de werkgever: De werknemer heeft bepaalde kennis over productspecificaties van etiketten die voor klanten zijn gedrukt. Het gerechtshof vond dit een zeer beperkt belang en heeft de handhaving van het concurrentiebeding geschorst. ₅

Afsluitend

Het is waarschijnlijk dat ook u een concurrentiebeding in uw arbeidsovereenkomst hebt staan. Zo’n concurrentiebeding kan moeilijkheden opleveren bij de overstap naar een nieuwe uitdaging. Dit maakt dat het raadzaam is om hierover juridisch advies in te winnen. U als werknemer kunt veel regelen buiten de rechtszaal. Dit kan eventueel met behulp van een mediatior of advocaat.

Als het toch aankomt op een bezoek aan de rechter, dan kan een concurrentiebeding met de juiste juridische hulp (voor een deel) worden vernietigd. Heeft u te maken met een concurrentiebeding en heeft u hier zo uw twijfels over? U kunt 7 dagen per week vrijblijvend contact opnemen met onze intakebalie, om uw situatie te bespreken.

₁Eindrapport onderzoek naar werking concurrentiebeding – Panteia, 26 mei 2021, p. 43
₂Eindrapport onderzoek naar werking concurrentiebeding – Panteia, 26 mei 2021, p. 31
₃https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBROT:2021:3001 r.o. 2.28
₄https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBLIM:2020:9822 r.o. 4.9-4.10
₅https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHARL:2020:6344

Meer informatie nodig over arbeidsrecht in het algemeen? Bekijk de arbeidsrecht pagina.