Kinderen bij het ouderschapsplan te betrekken per 1 mei 2018

De wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding (inwerkingtreding 1 maart 2009) was hiervoor de basis.
In het verzoekschrift echtscheiding dient de advocaat aan te geven hoe de kinderen zijn betrokken bij het tot stand komen van het ouderschapsplan. Meestal werd dit in het ouderschapsplan zelf als volgt geformuleerd: “de kinderen zijn op passende, of: op leeftijdsconforme wijze betrokken”. Deze zin is niet meer voldoende in ouderschapsplannen na 1 mei 2018.
Rechtbank Overijssel, locatie Zwolle is een pilot gestart als enige Rechtbank in Nederland.

Ouderschapsplan

Scheidende ouders dienen nu naast een ouderschapsplan, tevens een formulier Bruggesprek in te vullen. Uit dit formulier moet blijken hoe zij hun kinderen hebben betrokken bij het opstellen van de afspraken in het ouderschapsplan en het regelen van de verdeling van de zorgtaken. Hierbij moeten de ouders een gesprek voeren met hun kinderen en moeten zij de reacties van de kinderen opschrijven.

In de procedure vraagt de familierechter vervolgens aan de ouders en de advocaten naar het Bruggesprek. Als dit gesprek niet heeft plaatsgevonden of als de ouders het niet eens zijn geworden over een ouderschapsplan dan moeten de ouders toelichten hoe de omgangsregeling op dit moment loopt.
De pilot duurt een jaar en is een initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming, mediators, een GZ-psycholoog, familierecht advocaten en een familie-en jeugdrechter. Op deze manier wordt getracht de positie van kinderen in vechtscheidingen te verbeteren. Het idee is: als kinderen de afspraken van hun ouders niet fijn vinden, dan ontstaat er wrijving en discussie in de communicatie tussen de ouders wat weer niet goed is voor het kind.

Kanttekeningen

Voordelen zijn beschreven, bezwaren niet. Toch zijn er de volgende kanttekeningen te beluisteren in de advocatuur. Ouders die op normale wijze communiceren en normaal afspraken kunnen maken over de verdeling van de zorg- en opvoedtaken (in de volksmond: de omgangsregeling), hebben geen ouderschapsplan nodig. Waarom, als je in onderling overleg de zorg verdeelt en afstemt, zou dit op papier moeten komen te staan? Flexibiliteit in afspraken hoeven niet zwart op wit gesteld te worden. Dan ga je zo’n plan in feite invullen voor de vorm.

Een ouderschapsplan is dan in feite nog een verplicht stuk om afspraken vast te leggen voor ouders die het juist niet eens met elkaar worden. Dat gaat dus niet lukken. Resultaat is dat er dan een ouderschapsplan bij het echtscheidingsverzoek moet worden ingediend, wat niet is ondertekend door beide ouders. Dan is er werk aan de winkel en moeten partijen meestal in een hulpverleningstraject verder om tot afspraken te kunnen komen.

Kinderen zijn loyaal naar beide ouders en geven vaak bij elke ouder aan wat zij denken dat deze ouder wil horen. Soms zit er een stukje angst bij een kind om aan te geven wat het werkelijk wil, waardoor het kind aan een ouder wat anders aangeeft dan dat het kind echt wil. Angst om de vader of moeder verdriet te doen, of boos te maken dus zeg je als kind maar wat anders dan je zelf wilt. Het kind zegt dit tegen de ene ouder en dat tegen de andere. Vaak is er nog druk van overige familie bij.

Formulier Bruggesprek

Het bezwaar is dat een formulier Bruggesprek een tweede bron van discussie gaat opleveren. Hoe moet een kind vanaf vier jaar overzien wat er aan de hand is? Denk eens terug aan je eigen kleuterjaren. Of aan toen je 8 of 9 jaar oud was. Dat je dan wat moet vinden van de afspraken die je ouders maken over jou. Zou je daar eerlijk over durven praten met je ouders?
Hieraan gaat geen formulier helpen. Hiermee wordt een ongewenste druk op het kind gelegd. Kinderen vanaf vier jaar (!) zouden al wat kunnen vinden van de wisselende thuissituatie volgens de pilot.

Familierechters verwachten zo meer waardevolle informatie te krijgen over de wensen van het kind. Ze willen zo de belangen van de kinderen beter waarborgen. Maar hoe waardevol zal die informatie zijn? Komt een kind niet in de knel als er uit wordt gegaan van onjuiste informatie?
Ik denk dat van het Bruggesprek en het formulier en wat er op staat te veel wordt verwacht. Zijn er geen betere opties? Zijn alle consequenties overdacht?

Wilt u meer weten over het juridische proces van een echtscheiding? Bekijk dan de echtscheidingen pagina.