Camerazuilen op het station: Kan dat zomaar?

Steeds meer gebruik van camera’s

In de afgelopen jaren is het gebruik van camera’s toegenomen. De camera’s zijn nu goedkoper, beter en kleiner. Eigenlijk iedere smart phone heeft er één, en ook dashcams, gopro’s en drone’s worden steeds vaker gebruikt. Het gebruik van camera’s is echter niet vanzelfsprekend, aangezien dat gebruik een (grote) inbreuk kan maken op de privacy. Mensen moeten zich in principe vrijelijk kunnen bewegen zonder steeds bekeken te worden, zo is de gedachte. Om die reden bestaan er voor het gebruik van camera’s, en vooral in een publieke omgeving zoals een treinstation, de nodige waarborgen.

Beleidsregels cameratoezicht Autoriteit Persoonsgegevens

Voor cameratoezicht heeft de Autoriteit Persoonsgegevens beleidsregels opgesteld. In deze beleidsregels wordt ook ingegaan op dashcams, drones en andere “slimme camera’s”. Voor deze andere slimme camera’s wordt onderscheid gemaakt tussen ‘camera’s met gezichtsherkenning’, ‘camera’s met bewegingdetectie’, ‘camera’s met gedragsanalyse’ en ‘camera’s met geluidsdetectie’. Ik maak daarbij nog onderscheid tussen slimme camera’s die door middel van een sensor “in beweging komen”, en slimme camera’s die geen camerabeelden maken maar – zoals te vergelijken met een sensor – activiteiten registreren.

Zoals uit de beleidsregels blijkt, wordt niet gesproken van verwerking van persoonsgegevens indien een slimme camera slechts activiteiten registreert. Zo lang de geregistreerde gegevens niet als persoonsgegevens aangemerkt worden, blijft de Wet bescherming persoonsgegevens buiten toepassing. Als daarentegen wel gesproken kan worden van tot personen herleidbare gegevens, zal dat aangemerkt worden als verwerking van persoonsgegevens. Dan is nog niet gezegd dat de verwerking verboden is, maar wel dat die verwerking moet voldoen aan de wettelijke regels.

Sensor of slimme camera?

Hoe zit het nu met de camerazuilen? Hoewel Exterion liever niet over een camera spreekt, maar liever over een sensor, heeft Exterion wel bekend dat in feite sprake is van een camera. Volgens Exterion worden de camerabeelden echter niet opgeslagen, maar slechts gebruikt om te tellen. De leeftijd van de treinreiziger kan geschat kan worden, en er kan gezien kan worden of de treinreiziger een man of een vrouw is. Hoewel Exterion heeft laten weten dat de camera’s niet gebruikt worden voor gezichtsherkenning of het registreren van emoties, heeft zij wel laten weten dat de mogelijkheden daartoe onderzocht worden. Daaruit blijkt volgens mij dat de camera’s in de reclamezuilen nog meer kunnen dan nu het geval is. De vraag kan dan ook gesteld worden of het wel klopt dat de camerazuilen geen camerabeelden maken en of er geen persoonsgegevens worden verwerkt. En dat is de vraag die de Autoriteit Persoonsgegevens zich ook stelt. Zij heeft de zaak dan ook in onderzoek genomen. Via de media heeft de Autoriteit Persoonsgegevens al te kennen gegeven dat sprake is van verwerking van persoonsgegevens op het moment dat de camerabeelden worden opgeslagen. Het gebruik van de camera’s moet dan voldoen aan de wettelijke waarborgen.

Wordt aan de wettelijke waarborgen voldaan?

Als met camerabeelden persoonsgegevens worden verwerkt, zal die verwerking moeten voldoen aan de wettelijke waarborgen. Als de verwerking aan die waarborgen voldoet, zal die verwerking zijn toegestaan. Als die verwerking niet aan de wettelijke waarborgen voldoet, dan niet. Zoals de Wet bescherming persoonsgegevens voorschrijft, mogen persoonsgegevens eenvoudig gezegd slechts worden verwerkt indien sprake is van een grondslag, indien een gerechtvaardigd doel aanwezig is en indien niet meer persoonsgegevens worden verwerkt dan noodzakelijk is. En het is de vraag of dat ook opgaat voor de camerazuilen. Zoals het lijkt worden de treinreizigers zonder dat zij dat weten in de gaten gehouden. Omdat het doel van de camerazuilen een commercieel doel is, denk ik dat niet voldaan wordt aan de voorgeschreven voorwaarden. Het lijkt er dan op dat de reclamezuilen niet toegestaan zijn.

JCDecaux, de onderneming die de camerazuilen op de treinstations in België heeft neergezet, heeft laten weten dat haar zuilen van de stations verwijderen zullen worden. Het lijkt erop dat JCDecaux nattigheid voelde. Misschien is het zo dat de wetgeving in België strenger is dan in Nederland het geval is, wat overigens door de invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming vanaf 25 mei 2018 niet meer mogelijk zou moeten zijn. Het is echter ook mogelijk dat JCDecaux een ander type reclamezuil heeft geplaatst dan het type dat Exterion heeft geplaatst. Tegelijkertijd is het ook niet uit te sluiten dat het dezelfde reclamezuilen zijn, en dat de Autoriteit Persoonsgegevens zal oordelen dat Exterion iets doet wat niet toegestaan is. We zullen zien.

Hebt u nog vragen en wilt u meer weten over de verwerking van persoonsgegevens of cameratoezicht? De advocaten van de ICT|IE-branche van Bout Advocaten helpen u graag verder!