Slachtofferzaken

Hoewel het openbaar ministerie de zaak voert namens de Staat, heb jij als slachtoffer een eigen rol in het strafproces. Je hebt recht op informatie, bescherming, juridische bijstand, spreekrecht en het vorderen van schadevergoeding. Een gespecialiseerde advocaat begeleidt je tijdens het gehele strafproces. Daarnaast wordt bewaakt dat jouw stem wordt gehoord door justitie en dat jouw rechten worden gerespecteerd door de politie, de officier van justitie en de rechter.

In een slachtoffer strafzaak draait het niet alleen om straf voor de dader, maar ook om erkenning, bescherming en herstel voor jou.

 

Wat doet een slachtofferadvocaat in een strafzaak?

In een strafzaak staat formeel de Staat tegenover de verdachte. Het openbaar ministerie, vertegenwoordigd door de officier van justitie, voert de vervolging. Jij bent als slachtoffer geen procespartij, maar wel een belangrijke procesdeelnemer.

Zonder advocaat kan je positie makkelijk ondersneeuwen tussen justitie en de verdediging. Een slachtofferadvocaat zorgt ervoor dat jouw belangen centraal blijven staan.

De belangrijkste taken van je slachtofferadvocaat

Je advocaat:

• legt je rechten en plichten uit tijdens elke fase van het strafproces
• helpt bij het doen en aanscherpen van de aangifte
• onderhoudt contact met politie, officier en het openbaar ministerie
• vraagt het strafdossier op en bespreekt het dossier met jou
• adviseert over strategie, bewijs en procedure
• dient namens jou een verzoek in waar nodig

Je advocaat schrijft ook brieven aan de officier van justitie, bijvoorbeeld om aanvullend onderzoek te vragen, beschermende maatregelen te vorderen of te reageren op een sepotbeslissing.

Daarnaast kan je advocaat aanwezig zijn bij:

• de aangifte
• elk verhoor
• de zitting bij de rechtbank of het gerechtshof
• gesprekken met Slachtofferloket, Reclassering en Slachtofferhulp Nederland

Naast juridische bijstand is er ook aandacht voor de emotionele gevolgen van het misdrijf. Waar nodig kan ondersteuning worden geboden tijdens het strafproces.

 

Dossiervorming en bewijs

Bij een ernstig gewelds- of zedenmisdrijf is bewijs vaak complex. Zeker in zedenzaken is er regelmatig sprake van verklaring tegen verklaring. Een goed opgebouwd strafdossier is dan cruciaal.

Hoewel de opsporing bij de politie ligt, kun je via je advocaat actief bijdragen aan het dossier. Denk aan:

• appjes, e-mails en social media
• camerabeelden
• medische verklaringen
• financiële stukken
• verklaringen van getuigen

Je advocaat vraagt inzage in het dossier bij het openbaar ministerie of de rechtbank en bespreekt dit zorgvuldig met je. Ontbreekt er iets, dan kan je advocaat een aanvullend verzoek indienen.

Begeleiding tijdens het gehele strafproces

Een strafprocedure kan maanden en soms zelfs jaren duren. In die periode krijg je te maken met verschillende instanties binnen justitie, zoals de politie, het openbaar ministerie, de rechtbank en het gerechtshof, het CJIB en het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Dit kan overweldigend zijn, zeker wanneer je als slachtoffer of nabestaande al te maken hebt met de gevolgen van een misdrijf.

Je advocaat begeleidt je tijdens elke fase van het gehele strafproces. Dat begint bij het doen van aangifte en loopt door tijdens verhoren door de politie, de beslissing van het openbaar ministerie over vervolging, de voorbereiding en begeleiding bij de zitting en, indien van toepassing, het hoger beroep bij het gerechtshof. Ook na de uitspraak blijft je advocaat betrokken en informeert je over de uitvoering van de straf.

Tijdens de zitting bewaakt je advocaat dat je respectvol en zorgvuldig wordt behandeld. Indien nodig worden beschermende maatregelen gevraagd, zodat er rekening wordt gehouden met jouw situatie en eventuele kwetsbaarheden. Je staat er in geen enkele fase alleen voor.

De belangrijkste fasen waarin je advocaat je begeleidt

Een strafprocedure bestaat uit meerdere fases. Als slachtoffer, nabestaande of familielid krijg je te maken met verschillende instanties binnen justitie. Je gespecialiseerde advocaat staat je bij tijdens het gehele strafproces en zorgt voor duidelijke begeleiding, juridische bijstand en bescherming van jouw belangen.

Aangifte doen

De procedure begint met het doen van aangifte bij de politie. Dit is een belangrijk moment, omdat hier de basis wordt gelegd voor het verdere strafproces. In ernstige strafzaken heb je recht op rechtsbijstand door een advocaat tijdens het strafproces.

Je advocaat helpt je om de aangifte goed onderbouwd en volledig op te stellen, zodat het strafbaar feit, de rol van de dader, het gewelds- of zedenmisdrijf, de gevolgen en het beschikbare bewijs duidelijk worden vastgelegd in het dossier.

Verhoren door de politie

Tijdens een verhoor door de politie bereidt je advocaat je zorgvuldig voor. Je krijgt uitleg over wat je wel en niet verplicht bent te beantwoorden, hoe het verhoor verloopt en welke rechten je hebt. Je hebt recht op pauze en op correctie van het proces-verbaal als dit niet juist is.

Je advocaat let erop dat jouw verklaring correct wordt opgenomen in het strafdossier en dat je als slachtoffer respectvol wordt behandeld.

Beslissing van het openbaar ministerie

Na de opsporing beslist het openbaar ministerie of de verdachte wordt gedagvaard voor de rechtbank, of de zaak wordt geseponeerd, of dat een andere afdoening volgt. Deze beslissing wordt genomen door de officier van justitie.

Bij een sepot zonder goede reden kan je advocaat actie ondernemen, bijvoorbeeld door een verzoek in te dienen of een klachtprocedure te starten. Hierbij wordt gekeken naar het bewijs, het misdrijf en jouw positie als benadeelde.

Zitting bij de rechtbank

Komt de zaak voor de strafrechter, dan begeleidt je advocaat je tijdens de zitting bij de rechtbank. Je krijgt uitleg over de rol van de rechter, de officier, de griffier en de raadsman van de verdachte. Ook wordt besproken wat er van jou wordt verwacht, bijvoorbeeld bij spreekrecht of het indienen van een vordering als benadeelde partij.

Je advocaat ziet erop toe dat jouw belangen binnen het strafrecht serieus worden genomen en dat eventuele schadevergoeding of andere maatregelen worden besproken.

Hoger beroep

Gaat de strafzaak in hoger beroep bij het gerechtshof, dan blijft je advocaat je bijstaan. Je wordt voorbereid op deze nieuwe fase van de strafprocedure, waarin opnieuw naar het bewijs, het dossier en de opgelegde straf wordt gekeken.

Tenuitvoerlegging van de straf

Na de uitspraak informeert je advocaat je over de uitvoering van de straf, zoals detentie, voorwaarden en eventuele voorwaardelijke invrijheidstelling van de dader. Ook bespreekt de advocaat of aanvullende maatregelen nodig zijn om jouw veiligheid te waarborgen.

Bescherming tijdens de strafzitting

Tijdens de strafzitting let je advocaat erop dat je respectvol wordt behandeld. Er wordt rekening gehouden met kwetsbaarheden, zoals traumaklachten of minderjarigheid. Indien nodig kan je advocaat beschermende maatregelen vorderen, zoals een aparte wachtruimte, het vermijden van direct oogcontact met de verdachte of andere voorzieningen om jou te begeleiden en te beschermen.

Rechten van het slachtoffer in de strafzaak

De positie van het slachtoffer in het strafrecht is de afgelopen jaren sterk verbeterd. Door de Wet versterking positie slachtoffers en Europese regels heb je als slachtoffer of nabestaande duidelijke rechten gekregen. Rechten waar de rechter, de officier van justitie en de politie zich aan moeten houden tijdens de hele strafprocedure.

Deze rechten zorgen ervoor dat je niet buitenspel staat, maar actief wordt betrokken bij de strafzaak.

Jouw belangrijkste rechten op een rij

Recht op informatie
Je hebt recht op duidelijke informatie over je aangifte, de beslissing van het openbaar ministerie, de datum van de zitting, het verloop van het strafproces en een eventuele vrijlating van de verdachte. Je hoeft hier niet zelf steeds achteraan.

Recht op inzage in het dossier
Als slachtoffer kun je onder voorwaarden relevante stukken uit het strafdossier inzien. Je advocaat vraagt dit dossier op, bekijkt het zorgvuldig en bespreekt met jou wat erin staat en wat dit betekent voor jouw zaak.

Recht op bescherming
Voel je je bedreigd of onveilig? Dan kun je vragen om beschermende maatregelen, zoals een contactverbod of locatieverbod. In ernstige situaties kan worden verzocht om (voortzetting van) detentie van de verdachte.

Recht op bijstand
Je hebt recht op juridische bijstand door een advocaat. Bij een ernstig geweldsmisdrijf of zedenmisdrijf is deze rechtsbijstand vaak gratis, omdat de overheid betaalt. Zo sta je er niet alleen voor.

Recht op een tolk
Beheers je het Nederlands niet goed? Dan heb je recht op een tolk tijdens het verhoor, gesprekken met justitie en de zitting bij de rechtbank.

Recht op klacht bij niet-vervolging
Besluit het openbaar ministerie om de zaak niet te vervolgen? Dan kun je via een artikel 12-procedure bij het gerechtshof een klacht indienen. Dit moet binnen drie maanden gebeuren. Je advocaat adviseert en begeleidt je hierbij.

Spreekrecht

Bij ernstige delicten heb je als slachtoffer spreekrecht tijdens de strafzitting. Dit geldt voor misdrijven waarop volgens de wet acht jaar gevangenisstraf of meer staat, maar ook voor nabestaanden en bij bepaalde andere zware delicten.

Met het spreekrecht kun je de rechter persoonlijk vertellen:

• wat het strafbaar feit met je heeft gedaan
• hoe jij tegen de zaak aankijkt en welke gevolgen dit voor jouw leven heeft gehad

Je advocaat helpt je bij het opstellen van de spreektekst, bereidt je goed voor en adviseert of het in jouw situatie verstandig is om gebruik te maken van het spreekrecht. Voor sommige slachtoffers kan het confronterend zijn om de verdachte te zien of toe te spreken. Dat wordt zorgvuldig vooraf besproken en begeleid.

Slachtofferhulp Nederland

Slachtofferhulp Nederland biedt praktische en emotionele ondersteuning aan slachtoffers en nabestaanden na een misdrijf, ongeval of andere ingrijpende gebeurtenis. Je kunt er terecht voor een luisterend oor, uitleg over het strafproces en hulp bij het omgaan met de gevolgen van wat je is overkomen.

Slachtofferhulp Nederland helpt je bijvoorbeeld bij het voorbereiden van een gesprek met de politie of justitie, het invullen van formulieren en het verwerken van emoties zoals angst, boosheid of verdriet. Deze ondersteuning staat los van juridische bijstand, maar sluit daar goed op aan.

Waar nodig wordt samengewerkt met Slachtofferhulp Nederland. Zo krijg je niet alleen juridische bijstand van een advocaat, maar ook passende persoonlijke en emotionele ondersteuning. Je staat er niet alleen voor.

Veelgestelde vragen over een advocaat voor slachtoffers in een strafzaak

Kan ik gratis een slachtofferadvocaat krijgen?

Ja. Ben je slachtoffer van een ernstig gewelds- of zedenmisdrijf of een ander ernstig strafbaar feit? Dan heb je in veel gevallen recht op gratis rechtsbijstand door een gespecialiseerde slachtofferadvocaat. De kosten van de advocaat worden dan betaald door de overheid, ongeacht je inkomen of vermogen.

Een advocaat helpt je onder andere bij het doen van aangifte, het uitoefenen van spreekrecht, het vorderen van schadevergoeding en begeleiding tijdens het gehele strafproces.

Wanneer heb je recht op een advocaat als slachtoffer in een strafzaak?

Als je slachtoffer bent van een strafbaar feit, en zeker bij een ernstig gewelds- of zedenmisdrijf zoals verkrachting, heb je recht op juridische bijstand. In veel van deze zaken wordt de advocaat gratis vergoed omdat de overheid betaalt.

Wanneer betaalt de overheid mijn advocaat?

Bij een ernstig geweldsmisdrijf of zedenmisdrijf betaalt de overheid de kosten van je rechtsbijstand. Dit geldt ongeacht je inkomen of vermogen. Je krijgt dus een gespecialiseerde advocaat zonder financiële zorgen.

Ben ik als slachtoffer partij in de strafzaak?

Nee. In een strafzaak staat de Staat tegenover de verdachte. Jij bent procesdeelnemer. Juist daarom is bijstand door een advocaat belangrijk, zodat jouw belangen niet ondersneeuwen tussen justitie en de verdediging.

Kan een advocaat mij helpen bij de aangifte?

Ja. Je advocaat kan je begeleiden bij het doen van aangifte, helpen om deze goed onderbouwd op papier te zetten en ervoor zorgen dat alle relevante feiten, gevolgen en bewijzen worden vastgelegd.

Kan ik invloed uitoefenen op het bewijs?

Ja. Via je advocaat kun je aanvullend bewijs aandragen of een verzoek indienen voor extra onderzoek, zoals het horen van getuigen of veiligstellen van camerabeelden.

Heb ik recht op spreekrecht tijdens de zitting?

Ja, bij een misdrijf waarop acht jaar gevangenisstraf of meer staat, heb je spreekrecht. Dit geldt ook voor een nabestaande. Je kunt de strafrechter vertellen wat het strafbaar feit met je heeft gedaan en welke straf je passend vindt.

Kan mijn advocaat mij helpen bij het spreekrecht?

Absoluut. Je advocaat helpt bij het voorbereiden en formuleren van je spreektekst, bespreekt of spreken verstandig is en begeleidt je tijdens de zitting.

Kan ik schadevergoeding eisen van de dader?

Ja. Je kunt een vergoeding vorderen door je te voegen als benadeelde partij in de strafzaak, of via het civiele recht bij de civiele rechter. Je advocaat adviseert welke procedure het beste past.

Een eerste gesprek is kosteloos en vrijblijvend. Neem contact op met Omnius en bespreek rustig wat jij nodig hebt en welke stappen mogelijk zijn.